Otizmde En Erken Tanı

Yaşam 21 Mart 2018 17:31
Videoyu Aç Otizmde En Erken Tanı
A
a

Otizmde En Erken Tanı

Otizmde erken tanıdan bahsetmeden evvel otizmin bilinen en belirgin özelliklerine değinmek istiyorum.
Otistik bir bireyin bilinen en belirgin özellikleri şunlardır:
- Sizinle veya bir başkasıyla göz teması kurmaması.
- İsmi söylendiğinde ya da çağrıldığında dönüp bakmaması, dönüt vermemesi.
- Söylenenleri işitmiyor gibi davranması.
- Konuşmada yaşıtlarından geri olması.
- Ekolali (tekrarlı konuşma).
- Takıntılı davranışlar.
- Ağlama krizleri.
- Ellerini çırpma.
- Parmak ucunda yürüme.
- Dönen cisimlere ilgi gösterme.
- Sosyal uzaklık.
- Konuşma eksikliği.
- Kendine özgü konuşma,
- Rutinler durum ve davranışlar.
 Yukarıda saymış olduğumuz bu maddeler otizmde erken tanı için çok önemlidir.  Peki, erken tanı dediğimiz zaman hangi zamandır? 3 yaşından sonra mı, yoksa 1 yaşından önce mi ortaya çıkıyor? Buna bakmak lazım. Bilinen bir gerçek var ki o da gün geçtikçe otizmli çocuk sayısının artmasıdır. Amerika Sağlık Bakanlığı verilerine göre bugün dünya genelinde okul çağındaki her 88 çocuktan biri otizm teşhisi taşıyor. Otizm erkek çocuklarda kız çocuklarına oranla 3-4 kat daha fazla görülüyor. Her 54 erkek çocuktan biri günümüzde otizm riski taşıyor. Otizmin tarihine baktığımızda da Leo Kanner 1943 yılında gözlemlediği küçük yaşlardaki bir grup çocuğun davranış örüntüsünü tanımlayarak ‘Erken Çocukluk Otizmi’ kavramını kullanan ilk kişidir. Kanner genetik faktörlerin otizmde rol oynadığını düşünse de; çocukların ilgisiz yahut da mükemmeliyetçi anne ve babalardan kaynaklandığını söylüyor. Gördüğü çocukların ailelerinin hemen hemen hepsinin meslek sahibi olduğunu ifade ediyordu.1943 yılından günümüze kadar ki zaman zarfında görünen gerçek şu ki otizme neyin sebeple olduğunun (genetik mi, çevresel faktörler mi, yoksa beslenme mi) hâlâ netleşmediğidir. Otizmin 3 yaşından sonra ortaya çıktığını iddia eden sürüyle kaynak vardır. Ama çocuğun otistik olup olmadığını anlamak için 3 yaşını beklemek geç kalınmışlık sayılır.
 
1 yaşından önce anlaşıldığına dair çevremizde sayısız otizmli ailelerin paylaşmış olduğu bilgiler mevcuttur. Uzun zamandır bu konuyu araştırmakla meşgulüm. Otistik ferdi olan yaklaşık 50 aile ile yüz yüze ve kimi zaman da sosyal medya vasıtasıyla konuştum. Bu ailelerin çoğu, çocuğunun henüz 3 yaşına varmadan otizm belirtilerine sahip olduğunu dile getirdi. Nihayetinde otizm belirtilerini 1 yaşından önce de ve 1 yaşından sonra da fark eden aileler olmuş.
 
Konuştuğum kimi aileler çocuklarının otizm belirtisi göstermesine dayanak olarak şunları ifade ediyor:  Çocuğunun ilk çocuk olması, ebeveynlerin çalışan olması sebebiyle çocuğa bakıcıların bakması, yaptıkları aşılar, bağırsak problemi yaşaması, çocuğun 1 yaşından sonra teknolojik araçlarla tanışması... Elbette, bunların geneli olumsuz vakalardır.  Özellikle tablet, TV, telefon gibi teknelojik aletler henüz konuşmaya başlamayan bir çocuk için büyük tehlike arz etmektedir. Çocuğunuzu TV önüne bırakarak susmasını sağlamak ya da ağlamasın diye eline telefon vermek doğru bir davranış değildir. Henüz konuşamayan çocuk, o yaşlarda hipnoz olur, bağımlı olur ve konuşma-davranış problemleri yaşar. TV, tablet, telefon gibi aletler yerine onunla sürekli ilgilenen, konuşan ve oynayan; ona sevgi gösteren ve bakan; onu seven ve onun etrafında dönen çocuklar olduğunu düşündüğümüzde şartların farklı olacağını hepimiz de biliyoruzdur. Eski zamanlarda otistik birey sayısının az olmasının nedenini araştırdığımızda teknolojik aletlerin az olması, sosyal etkinliklerin fazla olması, sosyal çevrenin ilgili olması ve kalabalık ailelerde çocukların kaynaşması gibi bulgular öne sürebiliriz. Kalabalık ailelerde otizm vakaları genelde pek azdır. Otizmli diye tabir ettiğimiz bir çocuğun abisi yahut da ablası olduğunu düşündüğümüzde durumun farklı olacağından hiçbirimizin şüphesi yok. Sürekli o çocukla ilgilenebilen, çocuğun etrafında koşuşturan, yanında konuşan, yanında annesine “anne” ve babasına da “baba” diye seslenen bir abi yahut da abla olduğu müddetçe, emin olun ki, o çocukta davranışlar taklit edildiği gibi konuşmalar da taklit edilecektir.
 
Erken tanı adına 6. aydan sonra bebeğinizle ilgilenmeye başlayın, taklit becerileri kazandırmaya ve göz temasını kurmaya çalışın, seslendiğinizde size bakmasını sağlayın, onunla sık sık konuşun, ilgi gösterin… Otizm belirtileri diye sunduğumuz maddelerden herhangi birini bebeğinizde fark ettiğinizde hemen önlem alabilir ve o davranışı yol yakınken çözebilirsiniz. Mesela dönen cisimlere ilgisi mi var, hemen müdahale edip ilgisini başka bir şeye çekebilir yahut da böylesi takıntılı davranışları unutturabilirsiniz. Çocuğunuz bir yerlere uzun süre bakıp dalıyorsa, bu duruma hemen müdahale edip dikkatini başka bir yöne çekebilirsiniz. Böylece ileriki yaşlarda çocuğunuza problem olabilecek davranışları erkenden tespit edip çözüme kavuşturabileceksiniz. Bu durum, çocuklarımızın erken dönemde tanınması, fark edilmesi, uygun eğitime başlaması ve ilerleyen dönemlerde karşılaşabileceği problemlerin en aza indirgenmesi açısından önemlidir…
 
                                                                                    AHMET SEBAT
                                                            ZİHİNSEL ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ
 

1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

hava durumu HAVA DURUMU
e-gazete E-GAZETE
anket ANKET

Yeni Tasarımı Nasıl Buldunuz ?

sayfalar SAYFALAR
arşiv HABER ARŞİVİ
linkler LİNKLER
Bu haber ilginizi çekebilir! Kapat