Eski Siirt’te Nişan ve Düğün Gelenekleri
Değerli okuyucularımız;
Bu hafta sizleri eski Siirt’in nişan ve düğün geleneklerine götürmek istiyorum. O günlerde düğünler yalnızca iki gencin değil; ailelerin, akrabaların ve komşuların ortak sevinciydi.
Bir zamanlar düğün denilince evlerin önüne serilen kilimler, baklava tepsileri, çeyiz sandıkları, davul-zurna sesleri ve günlerce süren eğlenceler akla gelirdi. Bugün düğünler salonlarda yapılsa da yuva kurmanın mutluluğu değişmedi.
SİİRT’TE EVLİLİĞE GİDEN YOL
NİŞAN GELENEĞİ
Eski Siirt’te evlilikte ailelerin önemli bir rolü vardı. Erkek askerden döndükten sonra ailesi oğulları için kız bakar, uygun görülen aile araştırıldıktan sonra kız istemeye gidilirdi.
Kız tarafı razıysa şeker ve kahve ikram edilir, büyüklerin sözü alınırdı. Nişanlar çoğunlukla Perşembe gecesi yapılırdı.
Erkek tarafı imam ve hediyelerle kız evine gider, nişan duasının ardından yüzükler takılırdı. “Allah tamamına erdirsin” dilekleriyle Fatiha okunduktan sonra, baklava ikram edilirdi. Böylece iki aile arasında güzel bir yakınlık kurulurdu.
DÜĞÜN HAZIRLIKLARI VE ÇEYİZ
Düğünden önce resmi ve imam nikâhı kıyılır, çeyizler tamamlanınca düğün tarihi belirlenirdi. Çeyizler sandıklarla taşınır, işlemeli örtüler, havlular, yatak takımları ve el emeği danteller sergilenirdi.
SOKAKLARDA DÜĞÜN SEVİNCİ
Eski Siirt’te düğün salonları yoktu. Evlerin önleri ve sokaklar düğün alanına dönüşürdü.
Komşular ve akrabalar el birliğiyle çalışır; yemek yapılır, kahveler dağıtılır, misafirler karşılanırdı. Akşamları davul-zurna sesleri taş sokaklarda yankılanır, halaylar çekilirdi. Bir evin düğünü, bütün mahallenin düğünü sayılırdı.
KINA GECESİ
Kına gecesinde geline kına yakılır, avucuna altın konulur ve türküler söylenirdi. Bu gecede sevinçle birlikte baba evinden ayrılmanın hüznü de yaşanırdı. Ardından damada da kına yakılırdı.
DÜĞÜN GÜNÜNDE GELENEKLER
Kına gecesinin sabahında damat arkadaşlarıyla hamama götürülür, ardından tıraşı yapılırdı. Gelin ise hazırlanarak baba evinde yakınlarını kabul ederdi.
Akşam gelin baba evinden alınırken cümle kapısında bozuk para ve arpa bulunan bir testi kırılır, gelinin başından para ve şeker saçılırdı. Bu gelenek bereket ve mutluluk dileğini simgelerdi.
DÜĞÜN SONRASI
Ertesi gün ziyafet verilir, gelinin akrabaları baklava ve hediyelerle ziyarete gelirdi. Birkaç gün sonra gelin ve damat, ailenin büyüklerinin ellerini öper, büyükler de gelinlerine hediyelerini verirdi.
SOKAKLARDAN DÜĞÜN SALONLARINA…
Zamanla şehir hayatı değişti ve sokak düğünlerinin yerini modern düğün salonları aldı.
Bugün düğünler daha kısa sürede ve farklı imkânlarla yapılıyor. Ancak eski düğünlerin davul sesleri, baklava tepsileri, çeyiz sandıkları ve mahalle halkının ortak sevinci hâlâ hafızalarımızda.
Çünkü o günlerde bir evin mutluluğu bütün mahallenin mutluluğuydu. Dayanışma ve komşuluk en güzel şekilde yaşanırdı.
GEÇMİŞTEN GELECEĞE…
Eski Siirt’in nişan ve düğün gelenekleri; sevginin, saygının, dayanışmanın ve komşuluk kültürünün güzel örnekleriydi.
Bazı gelenekler bugün değişmiş veya unutulmaya yüz tutmuş olabilir. Ancak onları hatırlamak ve gelecek nesillere aktarmak hepimizin görevidir. Çünkü bir şehrin hafızası, yaşattığı geleneklerde ve anlattığı hatıralarda saklıdır.
ESKİ SİİRT’TE PAYLAŞMA VE DAYANIŞMA
Büyüklerimizden kalan en güzel miraslardan biri de paylaşma ve ihtiyaç sahibinin yanında olma kültürüdür. Eski Siirt’te düğünler vesilesiyle yaşanan yardımlaşma ve komşuluk, bu dayanışmanın güzel bir örneğiydi.
Sadaka; bir gönlü sevindirmek, ihtiyaç sahibinin yükünü hafifletmek ve Allah’ın rızasını gözeterek iyilik yapmaktır. Peygamber Efendimiz, “Sadaka malı eksiltmez.” buyurmuştur.
Düğünler biter, sofralar toplanır, türküler susar; fakat yapılan iyilik, verilen sadaka ve gönülde bırakılan güzel iz yaşamaya devam eder.
Geleneğimizi yaşatırken değerlerimizi de yaşatalım. Komşumuzu gözetelim, ihtiyaç sahibini unutmayalım, soframızı ve gönlümüzü paylaşalım. Çünkü bir şehrin gerçek mirası mal değil, nesilden nesile aktarılan güzel ahlaktır.
Bir zamanlar bir evin düğünü bütün mahallenin düğünüydü. Dileriz ki bugün de bir insanın sevinci hepimizin sevinci, bir ihtiyaç sahibinin duası hepimizin duası olsun.
Bir sonraki yazımızda eski Siirt’in başka bir geleneğinde, başka bir hatırasında buluşmak dileğiyle…
Selam, sevgi ve muhabbetle…
